नुवाकोटको गुठी जग्गा संरक्षणका लागि अधिवक्ता रामेश्वर भण्डारीद्वारा गुठी संस्थानलाई ज्ञापनत्र।
नुवाकोटको गुठी जग्गा संरक्षणका लागि अधिवक्ता रामेश्वर भण्डारीद्वारा गुठी संस्थानलाई ज्ञापनपत्र ।
काठमाडौं । नुवाकोट जिल्लाका स्थानीय नागरिकको सरोकार सम्हाल्दै अधिवक्ता रामेश्वर भण्डारीले गुठी जग्गा संरक्षण तथा सदियौँदेखि बसोबास गर्दै आएका बासिन्दाको अधिकार सुरक्षाका लागि गुठी संस्थान केन्द्रीय कार्यालय, काठमाडौंमा विस्तृत ज्ञापन पत्र बुझाएका छन्।
गुठी व्यवस्थापन नुवाकोटको सामाजिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानको आधार भएकाले यसको संरचना सुरक्षित राख्नु राज्य, समुदाय र गुठी संस्थान सबैको साझा जिम्मेवारी रहेको भण्डारीले ज्ञापनमा उल्लेख गरेका छन्। उनका अनुसार गुठी जग्गा केवल धार्मिक सम्पत्ति मात्र नभई सामाजिक सहकार्य, सांस्कृतिक निरन्तरता र पुर्खौको पहिचानको जरा हो। यस्ता जग्गामा बसोबास गर्दै आएका नागरिकहरूको जीवन, आस्था र सामाजिक अस्तित्व त्यही भूमि र परम्परासँग जोडिएको छ।
तर पछिल्ला वर्षहरूमा गुठी जग्गा व्यवस्थापनमा देखा परेका समस्याले स्थानीय समुदायमा असुरक्षा बढेको भण्डारीको भनाइ छ। विकास योजनाको नाममा गुठी जग्गाको अनियमित उपयोग, नक्सा तथा अभिलेख स्पष्ट नभएका कारण सतही विवाद, सरकारी निकाय र स्थानीय बासिन्दाबीच समन्वयको कमी, र कानूनी अस्पष्टताले परिस्थितिलाई जटिल बनाएको उल्लेख गरिएको छ।
उक्त समस्याले गुठी संस्थानको व्यवस्थापन क्षमतालाई कमजोर बनाएको मात्र होइन, पुर्खौदेखि बसोबास गर्दै आएका बासिन्दाको अस्तित्व नै जोखिममा पारेको उनको संयन्त्रमा उल्लेख छ।
ज्ञापनमा गुठी जग्गासम्बन्धी अभिलेखहरू अद्यावधिक गर्दै प्रष्ट र आधिकारिक नक्सा तयार पार्न गुठी संस्थानलाई आग्रह गरिएको छ। अभिलेख स्पष्ट हुँदा विवाद, अनियमितता र बाहिरी स्वार्थको हस्तक्षेप रोक्न सकिने भण्डारीको तर्क छ। साथै स्थानीय समुदायलाई निर्णय प्रक्रियामा सहभागी गराई उनीहरूको ऐतिहासिक अधिकार, बसोबास र सामाजिक सुरक्षालाई राज्यले मान्यता दिनुपर्ने माग पनि राखिएको छ।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व भएका गुठी जग्गालाई विकासका नाममा कमजोर बनाउने कार्य रोक्न र संरक्षणलाई प्राथमिकतामा राख्न गुठी संस्थान नेतृत्वले ठोस नीति ल्याउनुपर्ने सुझाव पनि ज्ञापनमा समावेश छ। उनले गुठी व्यवस्थापनमा बुद्धिजीवी, कानूनी विज्ञ तथा स्थानीय नागरिकसँग निरन्तर छलफल गरी दीर्घकालीन योजना निर्माण गर्न जोड दिएका छन्।
भण्डारीले गुठी व्यवस्थापन केवल संस्थागत दायित्व नभई सामाजिक स्थायित्व, सांस्कृतिक जगेर्ना र कानूनी सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने कार्य भएकाले संस्थानले तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने उल्लेख गरे। उनका अनुसार “गुठी जग्गा संरक्षण गर्नु भनेको समुदायको पहिचान र पुर्खाहरूको सम्पदाको सम्मान गर्नु हो, जसले आगामी पुस्तामा पनि हाम्रो संस्कृतिको निरन्तरता सुनिश्चित गर्छ।”
२०८२ मंसिर १ गते काठमाडौंमा बुझाइएको यो ज्ञापन गुठी संस्थानलाई नुवाकोटको गुठी जग्गामा देखिएका चुनौती समाधान गर्न तत्काल कदम चाल्न बाध्यात्मक संकेत भएको नागरिकहरूले जनाएका छन्।
स्थानीय सरोकार, कानूनी अधिकार र सांस्कृतिक जगेर्नालाई एकैसाथ सम्बोधन गर्ने यो कदम नुवाकोटका नागरिकले स्वागत गरेको पनि उल्लेखनीय छ।
