के युक्रेन जस्तै नेपाल पनि जेलेन्स्की सरकार बन्न खोजेको हो ?
के युक्रेन जस्तै नेपाल पनि जेलेन्स्की सरकार बन्न खोजेको हो ?
काठमाडौं, पुस १४ (२९ डिसेम्बर २०२५) – राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछाने र काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) बीच भएको सातबुँदे ‘बृहत् एकता’ सहमतिले नेपालको राजनीतिमा ठूलो हलचल मच्चाएको छ।
यो सहमतिले बालेनलाई भावी प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बनाएको छ, तर यो गठबन्धनलाई धेरैले युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीको उदयसँग तुलना गर्दै छन् – अर्थात्, एउटा ‘आउटसाइडर’ नेतृत्वको उदय जसले पुरानो व्यवस्थालाई चुनौती दिन्छ, तर जसमा गम्भीर जोखिम र विवादहरू लुकेका छन्। के नेपाल पनि युक्रेन जस्तै ‘जेलेन्स्की मोडल’ को सरकारतर्फ अघि बढ्दैछ ? यो प्रश्न अहिले सबैको मनमा घुमिरहेको छ।
जेलेन्स्की जस्तै ‘आउटसाइडर’ उदय ?
युक्रेनमा जेलेन्स्की एउटा कमेडियन र टिभी स्टार थिए, जसले २०१९ मा पुराना भ्रष्ट नेताहरूविरुद्ध जनताको आक्रोशलाई प्रयोग गर्दै राष्ट्रपति जिते। उनको शो ‘सर्भेन्ट अफ द पिपल’ मा उनले भ्रष्टाचारविरुद्ध र्यान्ट गरेका थिए, जसले वास्तविक जीवनमा उनलाई सत्तामा पुर्यायो। नेपालमा पनि सेप्टेम्बर २०२५ को ‘जेन्जी आन्दोलन’ ले पुराना दलहरू (नेपाली कांग्रेस, एमाले आदि) लाई सडकमा ल्याएर केपी शर्मा ओलीको सरकार ढालेको थियो। यो आन्दोलनको अनौपचारिक अनुहार बनेका बालेन – पूर्व र्यापर र इन्जिनियर – अब रास्वपासँग जोडिएर प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बनेका छन्। रवि लामिछाने, पूर्व टेलिभिजन होस्ट, पार्टी सभापति रहने सहमतिले यो गठबन्धनलाई ‘युवा विद्रोहको राजनीतिक विस्तार’ बनाएको छ।
विश्लेषकहरू भन्छन् : यो ठ्याक्कै जेलेन्स्की जस्तै हो – पुरानो व्यवस्थाविरुद्ध युवा आक्रोशको राजनीतिक रूपान्तरण। जेन्जी आन्दोलनले भ्रष्टाचार, कुशासन र बेरोजगारीविरुद्ध सडक जलाएको थियो, र अब यो गठबन्धनले त्यही आवाजलाई चुनावी हतियार बनाउने दाबी गरेको छ। तर प्रश्न उठ्छ : के यो साँच्चै परिवर्तन हो, कि फेरि अर्को ‘पपुलिस्ट’ भ्रम ?
विवादहरूको भुमरी : रविका काण्ड र बालेनको ‘लुसिफर’ छवि
यो गठबन्धनको सबैभन्दा ठूलो कमजोरी नै यसका नेताहरूका पुराना विवादहरू हुन्। रवि लामिछाने सहकारी ठगी, संगठित अपराध र मनी लान्ड्रिङका आरोपमा जेल परेका व्यक्ति हुन्। उनलाई जीबी राईसँगको सम्बन्धमा करोडौं रुपैयाँको बचत दुरुपयोग गरेको आरोप छ। हालै जमानतमा रिहा भएका रविले यी मुद्दाहरू ‘राजनीतिक प्रतिशोध’ भएको दाबी गर्छन्, तर अदालतमा विचाराधीन मुद्दाहरूले यो गठबन्धनको विश्वसनीयतालाई नै प्रश्नचिह्न लगाएका छन्। विरोधीहरू भन्छन् : सहकारी पीडितहरूको पैसा खाने व्यक्तिसँग जोडिएर बालेनले आफ्नै छवि धमिरा बनाएका छन्।
बालेनको पनि कम विवाद छैन। जेन्जी आन्दोलनमा उनले समर्थन जनाए पनि केहीले उनलाई हिंसा भड्काएको आरोप लगाएका छन्। सामाजिक सञ्जाल र केही कमेन्टेटरहरूले उनलाई ‘लुसिफर’ (शैतानको प्रतीक) को उपनाम दिएका छन्, जसले उनको आक्रामक शैली र राष्ट्रवादी अभिव्यक्तिलाई नकारात्मक रूपमा चित्रित गर्छ। उनको ‘एन्टी-इन्डिया’ छवि (ग्रेटर नेपाल नक्सा, भारतीय फिल्म प्रतिबन्ध आदि) ले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा जोखिम निम्त्याउन सक्छ।
जेलेन्स्कीको उदयपछि युक्रेनमा पनि यस्तै विवादहरू थिए – उनलाई ‘पपुलिस्ट’ र ‘अनुभवहीन’ भनियो, र रुसको आक्रमणपछि मात्र उनको छवि ‘नायक’ बन्यो। नेपालमा युद्ध त छैन, तर यो गठबन्धनले पुराना दलहरूलाई चुनौती दिने हो भने यस्ता विवादहरूले जनताको विश्वास गुमाउने खतरा छ।
भविष्यको जोखिम : सफलता कि अर्को भ्रम ?
यो एकताले छोटो समयमा युवा मतदातालाई आकर्षित गर्न सक्छ र मार्च ५ को निर्वाचनमा ‘घण्टी’ चिन्हलाई मजबुत बनाउन सक्छ। तर दीर्घकालीन रूपमा रविका कानुनी मुद्दा र बालेनका विवादास्पद निर्णयहरूले यो गठबन्धनलाई कमजोर पार्न सक्छन्। जेलेन्स्कीले युक्रेनमा प्रजातन्त्र र स्वतन्त्रताको रक्षा गरे, तर नेपालमा यो ‘जेलेन्स्की सरकार’ बन्दा भ्रष्टाचार र कुशासनको अन्त्य होला ? कि फेरि पुरानै शक्ति बाँडफाँट र विवादको चक्र ?
विश्लेषकहरू चेतावनी दिन्छन् : यो गठबन्धन वैकल्पिक शक्तिको रूपमा उदय हुन सक्छ, तर विवादहरूले यसलाई ‘जेलेन्स्की जस्तै नायक’ बनाउनुको सट्टा अर्को असफल प्रयोग बनाउन सक्छ। नेपालका युवाहरूले सोध्नुपर्ने प्रश्न हो : के यो साँच्चै परिवर्तन हो, कि फेरि अर्को ‘टिभी स्टार र र्यापर’ को नाटक ? निर्वाचन परिणामले मात्र जवाफ दिनेछ, तर अहिले नै यो गठबन्धन विवादको भुमरीमा फसेको छ।
