नेपालले भारतको सीमा मिचेको छैन, सुस्ता र कालापानी नेपालकै भूमि हो: बुद्धिनारायण श्रेष्ठ
नेपालले भारतको सीमा मिचेको छैन, सुस्ता र कालापानी नेपालकै भूमि हो: बुद्धिनारायण श्रेष्ठ
काठमाडौँ, १९ जेठ २०८३ (जुन १, २०२६) ।
सीमाविद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठले नेपालले भारतको कुनै पनि सीमा नमिचेको स्पष्ट पार्नुभएको छ। पछिल्लो समय सुस्ता र कालापानी क्षेत्रमा भइरहेका सीमा विवाद र संसद्मा उठेका विषयहरूका बीच वरिष्ठ सीमाविद् श्रेष्ठले ऐतिहासिक तथ्य, नक्सा र प्रमाणका आधारमा ती भूभागहरू निर्विवाद रूपमा नेपालकै भएको दाबी गर्नुभएको हो।
सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै श्रेष्ठले सन् १८१६ को सुगौली सन्धि र त्यसपछि दुवै देशले जारी गरेका आधिकारिक नक्साहरूले सुस्ता र लिम्पियाधुरा–कालापानी क्षेत्र नेपालको भएको अकाट्य प्रमाण प्रस्तुत गर्ने बताउनुभयो। “नेपालले आफ्नो भूमि रक्षाको कुरा गर्दा भारतको सीमा मिचेको भनेर व्याख्या गर्नु गलत हो, नेपालले त केवल आफ्नो मिचिएको भूमिको वकालत मात्र गरेको हो,” उहाँले भन्नुभयो।
सुस्ताको विवाद र नदीको बहाव
सीमाविद् श्रेष्ठका अनुसार सुस्ता क्षेत्रमा नारायणी नदीले धार परिवर्तन गर्दा भारतले नेपाली भूमिलाई आफ्नो दाबी गर्दै आएको छ। तर, अन्तर्राष्ट्रिय सीमा सिद्धान्त अनुसार नदीले धार बदले पनि पुराना ऐतिहासिक बुँदा र नक्साका आधारमा नै सीमांकन हुनुपर्छ।
पछिल्लो समय सुस्तामा नेपाली पक्षले नदी कटान रोक्न बनाउँदै गरेको तटबन्धमा भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) ले पुर्याएको अवरोध न्यायसङ्गत नभएको उहाँको ठहर छ। नेपाली भूमिमा विकास निर्माणका काम गर्दा छिमेकी देशले हस्तक्षेप गर्नु अन्तर्राष्ट्रिय कानुन विपरित हुने उहाँले प्रस्ट पार्नुभयो।
संसद्को चासो र कूटनीतिक समाधान
संसद्मा सुस्ता र समग्र सीमा सुरक्षाको विषय जोडतोडले उठिरहेको सन्दर्भमा श्रेष्ठले राजनीतिक दल र सरकारलाई भावनात्मक रूपमा मात्र नभई तथ्यका आधारमा छिमेकीसँग कुरा गर्न सुझाव दिनुभएको छ।
”हाम्रा जनप्रतिनिधि र संसद्मा सीमाको विषयमा कुरा उठ्नु सकारात्मक छ। अब सरकारले तत्कालै कूटनीतिक च्यानलमार्फत भारतसँग ‘टेबुल टल्क’ गरेर यो सीमा विवादको स्थायी समाधान खोज्नुपर्छ।” – बुद्धिनारायण श्रेष्ठ, सीमाविद्।
नेपालले अहिलेसम्म कसैको एक इन्च भूमि पनि नमिचेको र आफ्नो सार्वभौमसत्ताको रक्षाका लागि नेपाल सरकारले बलियो कूटनीतिक कदम चाल्न ढिलाइ गर्न नहुनेमा उहाँले जोड दिनुभएको छ।
