भेनेजुएलामा अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपको विश्वव्यापी भर्त्सना: संप्रभुतामाथि ‘घातक प्रहार’ भएको रूस र चीनको ठहर

भेनेजुएलामा अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपको विश्वव्यापी भर्त्सना: संप्रभुतामाथि ‘घातक प्रहार’ भएको रूस र चीनको ठहर
​विशेष समाचार व्युरो काराकास/वासिङ्टन: ४ जनवरी, २०२६
​भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई पक्राउ गर्न अमेरिकाले गरेको सैन्य कारबाही र त्यसपछिको अमेरिकी नियन्त्रणको घोषणाले विश्व राजनीतिमा तीव्र ध्रुवीकरण र तनाव पैदा गरेको छ। जनवरी ३ मा भएको उक्त ‘ब्लिट्जक्रेग’ शैलीको सैन्य आक्रमणलाई विश्वका प्रमुख शक्ति राष्ट्र र ल्याटिन अमेरिकी छिमेकीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको “नग्न उल्लंघन” र संप्रभु राष्ट्रमाथिको “नांगो हस्तक्षेप” भन्दै कडा निन्दा गरेका छन्।
​अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलामा “सुरक्षित संक्रमण” नहुन्जेल वासिङ्टनकै प्रत्यक्ष नियन्त्रण रहने घोषणा गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय थप आक्रोशित बनेको छ।
​प्रमुख राष्ट्रहरूको कडा प्रतिवाद
​यस सैन्य कारबाहीको विरुद्धमा रूस, चीन र ब्राजिलले सबैभन्दा कडा कूटनीतिक भाषामा विरोध जनाएका छन्:
​रूस: मस्कोले यसलाई “सशस्त्र आक्रमण” र “असंवैधानिक” कदमको संज्ञा दिएको छ। रूसी विदेश मन्त्रालयले यो घटनाले विश्व व्यवस्थालाई नै चुनौती दिएको भन्दै तत्काल वार्ताको माग गरेको छ।
​चीन: बेइजिङले यसलाई “संप्रभु राष्ट्रमाथिको आक्रमण” भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र क्षेत्रीय शान्तिमा गम्भीर धक्का पुगेको टिप्पणी गरेको छ।
​ब्राजिल: राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले अमेरिकाले “अस्वीकार्य रेखा पार गरेको” भन्दै यो ल्याटिन अमेरिकाको संप्रभुतामाथिको गम्भीर आघात भएको बताएका छन्। उनले यसलाई “अत्यन्त खतरनाक नजिर” को रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
​क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया
​मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शेनबाउमले संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र उल्लंघन भएको भन्दै विरोध जनाएकी छन् भने क्युबाले यसलाई “राज्य आतंकवाद” र “आपराधिक आक्रमण” भनेको छ। कोलम्बियाका राष्ट्रपति गुस्ताभो पेट्रो र चिलेका राष्ट्रपति गाब्रिएल बोरिकले पनि सैन्य बलको प्रयोगको निन्दा गर्दै शान्तिपूर्ण समाधानको वकालत गरेका छन्।
​इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीले यसलाई संप्रभुताको स्पष्ट उल्लंघन भनेका छन्। साथै, दक्षिण अफ्रिका, स्पेन, फ्रान्स र बेलारुस जस्ता देशहरूले पनि यो कदमले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको धज्जी उडाएको भन्दै गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
​संयुक्त राष्ट्रसंघको भूमिका र सुरक्षा परिषद्को माग
​संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेसले यो घटनालाई “खतरनाक नजिर” भन्दै तत्काल संयमता अपनाउन आग्रह गर्नुभएको छ। धेरै राष्ट्रहरूले यस विषयमा छलफल गर्न संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद् (UNSC) को आकस्मिक बैठक बोलाउन माग गरेका छन्।
​विज्ञहरूको विश्लेषण
​राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकाको यो प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेपले ल्याटिन अमेरिकामा नयाँ ‘शीत युद्ध’ वा लामो समयसम्म चल्ने क्षेत्रीय अस्थिरता निम्त्याउन सक्छ। भेनेजुएलाको तेल भण्डारमाथिको नियन्त्रण र भू-राजनीतिक स्वार्थका कारण यो संकट अझै गहिरिने देखिएको छ।
​अहिले कराकासको स्थिति तनावपूर्ण छ र मादुरोको गिरफ्तारीपछि उत्पन्न रिक्तताले भेनेजुएला कता जान्छ भन्ने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।