”मध्यपूर्वमा तनावग्रस्त अवस्था : अमेरिका र इजरायलद्वारा इरानमाथि ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’ सुरु”
काठमाडौ फागुन १६, मध्यपूर्वमा लामो समयदेखि चुलिएको तनावले अन्ततः एउटा ठूलो युद्धको रूप लिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायलले शनिबार इरानविरुद्ध संयुक्त रूपमा व्यापक सैन्य कारबाही सुरु गरेका छन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले यस अभियानलाई ‘Operation Epic Fury’ (अपरेसन एपिक फ्युरी) नाम दिँदै यसलाई ‘प्रमुख युद्धक कारबाही’ को रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
ट्रम्पको सम्बोधन र ‘स्वतन्त्रता’ को आह्वान
राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मा एक ८ मिनेट लामो भिडियो सन्देश जारी गर्दै इरानी जनतालाई प्रत्यक्ष सम्बोधन गरेका छन्। उनले भनेका छन्:
”तपाईंहरूको स्वतन्त्रताको घडी आएको छ। हामीले हाम्रो काम सकेपछि आफ्नो सरकारलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिनुहोस्—यो अब तपाईंहरूको हुनेछ। यो पुस्तौंपछि आउने एक सुनौलो अवसर हो।”
ट्रम्पले इरानी सेनालाई हतियार बिसाउन र आम नागरिकलाई वर्तमान शासनविरुद्ध विद्रोह गर्न समेत आह्वान गरेका छन्। यस आक्रमणको मुख्य लक्ष्य इरानको आणविक कार्यक्रम समाप्त पार्ने, मिसाइल उद्योग ध्वस्त बनाउने र नौसेनालाई पूर्ण रूपमा नष्ट गर्ने रहेको अमेरिकाले जनाएको छ।
इजरायलको ‘पूर्व आक्रमण’ र रणनीतिक प्रहार
यसैबीच, इजरायलका रक्षा मन्त्री इजरायल कात्जले इरानविरुद्ध ‘प्रि-इम्पटिभ स्ट्राइक’ (पूर्व सतर्कतामूलक आक्रमण) सुरु गरिएको घोषणा गरेका छन्। इजरायली सेनाका अनुसार इरानका निम्नलिखित क्षेत्रहरूमा आक्रमण केन्द्रित छ:
उच्च राजनीतिक तथा सैन्य नेतृत्वका आश्रयस्थलहरू।
आणविक केन्द्रहरू र मिसाइल प्रक्षेपण आधारहरू।
रडार तथा प्रतिरक्षा प्रणालीहरू।
केही अपुष्ट रिपोर्टहरूले इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनेई को निवास (कम्पाउन्ड) मा समेत क्षति पुगेको उल्लेख गरेका छन्।
इरानको जवाफी हमला र क्षेत्रीय प्रभाव
इरानका विदेश मन्त्री अब्बास अराघचीले यस आक्रमणलाई ‘पूर्ण रूपमा उक्साहटबिनाको र गैरकानुनी’ भन्दै कडा निन्दा गरेका छन्। इरानले तत्कालै प्रतिकार स्वरूप इजरायलतर्फ दर्जनौं बलिस्टिक मिसाइल प्रहार गरेको छ।
यति मात्र नभई, इरानले खाडी क्षेत्रमा अमेरिकी सेना रहेका देशहरू—बहरेन, कुवेत, कतार, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) र जोर्डन मा रहेका सैन्य आधारहरूमा पनि मिसाइल प्रहार गरेको छ। प्राप्त जानकारी अनुसार अबु धाबीमा एक नागरिकको मृत्यु भएको छ भने तेहरान लगायतका प्रमुख इरानी सहरहरूमा ठूला विस्फोटका आवाजहरू सुनिएका छन्।
युद्धको पृष्ठभूमि र अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता
यो संकट ट्रम्प प्रशासन र इरानबीच आणविक कार्यक्रम सीमित गर्ने वार्ता असफल भएपछि उत्पन्न भएको हो। वार्ता विफल भएसँगै अमेरिकाले यस क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा युद्धपोत, लडाकु विमान र मिसाइल प्रणाली तैनाथ गरेको थियो।
इरानले आफ्नो प्रतिकार अझै ‘कडा र विनाशकारी’ हुने चेतावनी दिएको छ। यता, विश्व समुदाय र क्षेत्रीय राष्ट्रहरूले तत्काल युद्धविराम गरी कूटनीतिक वार्तामार्फत तनाव कम गर्न आग्रह गरेका छन्। स्थिति अझै अनियन्त्रित र विकासशील रहेकाले थप क्षति र आक्रमणको जोखिम बढ्दो छ।
